Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình dựa trên tri thức và công nghệ, Việt Nam được cho là đã đến giai đoạn cần đặt phát triển tài sản trí tuệ ở vị trí ưu tiên chiến lược. Phát biểu tại một hội thảo gần đây, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Chúng ta phải biến kết quả nghiên cứu thành tài sản, phải có thị trường mua bán, giao dịch tài sản trí tuệ”. Theo ông, đây là bước đi then chốt để các sản phẩm trí tuệ không chỉ nằm trên giấy tờ, phòng thí nghiệm mà thực sự tạo ra giá trị kinh tế.
Thực tế tại nhiều quốc gia phát triển cho thấy, tài sản vô hình như sáng chế, nhãn hiệu, bản quyền, bí mật kinh doanh hiện chiếm tới 70 – 80% giá trị doanh nghiệp. Đó là lợi thế cạnh tranh bền vững, quyết định năng lực hội nhập và khả năng vươn ra thị trường toàn cầu.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư
Các chuyên gia kinh tế nhìn nhận, sở hữu trí tuệ không chỉ bảo vệ quyền lợi của nhà sáng chế, doanh nghiệp, mà còn góp phần thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích chuyển giao công nghệ. Nghiên cứu chỉ ra rằng, khi chỉ số bảo hộ sáng chế tăng 1%, dòng vốn FDI có thể tăng thêm gần 3%.
Đối với doanh nghiệp trong nước, sở hữu trí tuệ là “lá chắn” chống lại hàng giả, hàng nhái, đồng thời là nền tảng để nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và huy động vốn. Người tiêu dùng cũng được hưởng lợi khi tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ chính hãng với chất lượng đảm bảo.
Trong bối cảnh kinh tế số, vai trò của sở hữu trí tuệ càng trở nên cấp thiết. Từ phần mềm, nội dung số đến thiết kế, sáng tạo nghệ thuật đều có nguy cơ bị sao chép, phát tán trái phép. Nếu thiếu cơ chế pháp lý đủ mạnh, giá trị sáng tạo dễ dàng bị thất thoát.
Hoàn thiện thể chế, khai thác tài sản trí tuệ
Dù số lượng hồ sơ đăng ký sáng chế, nhãn hiệu tại Việt Nam tăng nhanh trong những năm qua, nhưng việc thương mại hóa, khai thác giá trị từ các sáng chế vẫn còn hạn chế. Chất lượng sản phẩm trí tuệ chưa cao, thiếu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đưa sáng chế ra thị trường.
Để khắc phục, dự thảo sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ đang được xây dựng với định hướng “lấp khoảng trống” pháp lý, đặc biệt đối với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo. Luật mới kỳ vọng tạo hành lang cho việc khai thác, chuyển nhượng và thương mại hóa tài sản trí tuệ một cách minh bạch, hiệu quả.
Trên bình diện quốc tế, Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ cải thiện chỉ số đổi mới sáng tạo nhanh nhất thập kỷ qua. Điều này phản ánh nỗ lực của Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo.
Thời điểm “bật công tắc”
Theo nhiều chuyên gia, đây là thời điểm mang tính bước ngoặt. Nếu biết tận dụng, tài sản trí tuệ sẽ không chỉ là công cụ bảo vệ quyền lợi cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, mà còn trở thành động lực thúc đẩy nền kinh tế tri thức, góp phần đưa Việt Nam bứt phá trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.
