Bộ Khoa học và Công nghệ vừa trình dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) với điểm mới đáng chú ý: bổ sung quy định coi quyền sở hữu trí tuệ là tài sản có thể định giá, giao dịch và sử dụng trong các hoạt động tài chính.
Theo dự thảo, các quyền sở hữu trí tuệ chưa được ghi nhận trong sổ sách kế toán vẫn có thể được chủ sở hữu tự định giá, lập danh mục quản trị và sử dụng làm cơ sở giao dịch thương mại. Chủ thể quyền có thể dùng tài sản này để góp vốn, huy động vốn hoặc tham gia các hoạt động kinh doanh khác. Nội dung này được thể hiện tại Điều 8a mới bổ sung, mang tên “tài chính dựa trên quyền sở hữu trí tuệ”.
Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng quy định Nhà nước sẽ thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia về giá trị quyền sở hữu trí tuệ đã được giao dịch hợp pháp. Cơ sở dữ liệu này nhằm tạo sự minh bạch và thuận lợi cho hoạt động định giá, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, cá nhân tham khảo khi đưa quyền sở hữu trí tuệ vào giao dịch. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành phương pháp định giá chuẩn để áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Dự thảo còn nêu rõ việc thí điểm một số chính sách tài chính dựa trên quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có cho phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để thế chấp vay vốn tại các tổ chức tín dụng; huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán bằng cách phát hành sản phẩm tài chính gắn với tài sản trí tuệ; đồng thời phát triển các sản phẩm bảo hiểm và công cụ tài chính khác dựa trên quyền sở hữu trí tuệ.
Ngày 18-9, tại phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đã cho ý kiến về đề xuất mới này. Ủy ban đánh giá việc bổ sung Điều 8a là điểm thay đổi quan trọng trong dự thảo, song cũng yêu cầu ban soạn thảo làm rõ cơ chế định giá, quản lý và giám sát để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Theo Ủy ban, cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc kiểm soát quá trình định giá quyền sở hữu trí tuệ, tránh tình trạng chênh lệch hoặc lợi dụng khi đưa vào giao dịch. Ngoài ra, các quy định mới phải bảo đảm sự đồng bộ với các văn bản pháp luật hiện hành như Luật Kế toán, Luật Ngân hàng, Luật Chứng khoán và Bộ luật Dân sự, nhằm tránh mâu thuẫn hoặc chồng chéo trong quá trình áp dụng.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết việc bổ sung quy định coi quyền sở hữu trí tuệ là tài sản giao dịch nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ. Hiện nay, nhiều sáng chế, kết quả nghiên cứu, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp dù đã được cấp văn bằng bảo hộ nhưng không thể đưa vào sổ sách kế toán hoặc dùng làm tài sản đảm bảo vay vốn, gây hạn chế trong việc khai thác giá trị.
Dự án Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội thảo luận tại Kỳ họp thứ 10 vào cuối năm 2025.
