Người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, kể cả cá nhân livestream, có thể sẽ phải định danh danh tính qua VNeID để tăng minh bạch và chống thất thu thuế. Đây là một trong những điểm mới nổi bật tại dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận.
Định danh để minh bạch giao dịch
Theo tờ trình của Bộ Công Thương, dự luật lần này gồm 8 chương, 50 điều, hướng tới xây dựng khung pháp lý đầy đủ hơn cho thương mại điện tử (TMĐT). Trong đó, yêu cầu đáng chú ý là người bán trong nước phải định danh qua VNeID, còn người bán từ nước ngoài sẽ phải dùng giấy tờ hợp pháp để chứng minh tính chính danh khi kinh doanh tại Việt Nam.
Bộ Công Thương cho rằng việc định danh này sẽ giúp minh bạch thông tin, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quản lý thuế, chống gian lận thương mại. Chủ sàn TMĐT cũng phải công khai thông tin về đơn vị vận hành, người bán, sản phẩm, phương thức giao dịch, cũng như chính sách giải quyết khiếu nại.
Livestream cũng phải xác thực
Không chỉ dừng lại ở các gian hàng online, dự thảo luật còn quy định người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính và công khai thông tin trên nền tảng. Chủ nền tảng phải thiết lập cơ chế kiểm soát nội dung livestream theo thời gian thực, đồng thời lưu giữ dữ liệu âm thanh, hình ảnh ít nhất một năm để phục vụ thanh tra, xử lý vi phạm nếu có.
Thực tế, thời gian qua, nhiều phiên livestream có doanh thu “khủng” hàng tỉ đồng nhưng không khai báo thuế, gây thất thu ngân sách. Bên cạnh đó, không ít trường hợp lợi dụng livestream để quảng cáo sai sự thật, bán hàng kém chất lượng hoặc hàng giả. Do đó, việc kiểm soát chặt chẽ được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tình trạng này.
Bảo vệ người tiêu dùng, chống thất thu thuế
Các chuyên gia cho rằng quy định mới sẽ góp phần bảo vệ người mua khi họ biết rõ mình đang giao dịch với ai, sản phẩm đến từ đâu, có chính sách đổi trả thế nào. Đồng thời, nó cũng giúp ngăn chặn việc thổi phồng công dụng sản phẩm, ghi sai xuất xứ hay quảng cáo gây hiểu lầm.
Ở góc độ quản lý, việc định danh và lưu trữ dữ liệu giúp cơ quan chức năng có cơ sở truy xuất, xử lý hành vi vi phạm, đồng thời đảm bảo công bằng về nghĩa vụ thuế giữa thương mại truyền thống và thương mại điện tử.
Những băn khoăn còn tồn tại
Tuy vậy, nhiều ý kiến trong phiên thảo luận cũng đặt vấn đề cần làm rõ phạm vi điều chỉnh của dự luật. Liệu các hoạt động bán hàng trên mạng xã hội, livestream cá nhân, dịch vụ số… có được coi là thương mại điện tử và chịu sự quản lý như nhau hay không?
Ngoài ra, với các nền tảng xuyên biên giới, dự thảo yêu cầu nếu có tên miền “.vn”, giao diện tiếng Việt hoặc lượng giao dịch lớn tại Việt Nam thì phải thành lập pháp nhân trong nước hoặc ủy quyền đại diện. Một số ý kiến lo ngại quy định này có thể khiến doanh nghiệp nước ngoài e ngại, trong khi cũng cần cân nhắc để không tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể trong nước.
Bước đi quan trọng nhưng cần hài hòa
Giới quan sát nhận định, việc đưa VNeID vào quản lý TMĐT là bước đi quan trọng, phù hợp xu thế chuyển đổi số và quản trị dữ liệu hiện nay. Song, để quy định đi vào cuộc sống, cần có lộ trình cụ thể, tránh gây xáo trộn cho người bán nhỏ lẻ, đồng thời hỗ trợ họ thực hiện nghĩa vụ mới một cách thuận lợi.
Dự kiến, dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 tới. Nếu được thông qua, luật sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng nhằm nâng cao minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng và củng cố niềm tin với thị trường thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.
