Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, cơ quan chức năng cả nước đã xử lý hơn 50.000 vụ việc liên quan đến hàng giả, xâm phạm nhãn hiệu và vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT), với giá trị hàng hóa lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Tình trạng này được đánh giá ngày càng tinh vi, gây tổn hại lớn cho doanh nghiệp chân chính.
Theo số liệu từ Cục Quản lý thị trường, chỉ trong nửa đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hơn 50.419 vụ việc liên quan đến buôn lậu, hàng giả và vi phạm quyền SHTT. Trong đó, riêng hành vi xâm phạm nhãn hiệu đã ghi nhận 1.430 vụ, số tiền xử phạt hành chính vượt 18 tỷ đồng, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước.
Ông Nguyễn Thành Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường, cho biết: “Nếu như trước đây vi phạm chủ yếu tập trung ở hàng giả truyền thống thì nay đã lan sang thương mại điện tử, mạng xã hội, với nhiều thủ đoạn tinh vi hơn. Từ sao chép bao bì, mạo danh thương hiệu cho đến sử dụng tên gọi dễ gây nhầm lẫn, tất cả đều gây khó khăn cho công tác kiểm soát.”
Một trường hợp điển hình là Công ty Nhựa Bình Minh, thương hiệu gần 50 năm tuổi, nhiều lần phải khởi kiện vì có doanh nghiệp sử dụng tên gọi gần giống, chỉ khác một chữ. Đại diện công ty cho biết, tình trạng này làm rối loạn thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu và quyền lợi khách hàng.
Các chuyên gia nhận định nguyên nhân chủ yếu đến từ ba yếu tố: nhận thức hạn chế của nhiều doanh nghiệp về tầm quan trọng của SHTT; sự tinh vi của các hành vi vi phạm trên môi trường số; và khung pháp lý chưa theo kịp với thực tiễn. Mặc dù Luật SHTT đã được sửa đổi nhiều lần, song vẫn thiếu quy định bao quát những loại hình tài sản mới như dữ liệu số, tài sản công nghệ cao.
Để khắc phục, nhiều giải pháp đã được đề xuất: hoàn thiện khung pháp lý và chế tài đủ mạnh để răn đe; ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), trong giám sát hàng hóa trên sàn thương mại điện tử; xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc; đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp trong việc tự bảo vệ thương hiệu.
Ngoài ra, việc hợp tác quốc tế cũng được coi là then chốt. Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm từ các quốc gia như Mỹ, Singapore, nơi mức xử phạt vi phạm cao và hệ thống pháp lý minh bạch, tạo “lá chắn cứng” bảo vệ quyền SHTT.
Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số, bảo vệ SHTT không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi môi trường pháp lý được siết chặt và minh bạch, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể yên tâm đầu tư, đổi mới sáng tạo và khẳng định chỗ đứng trên thị trường toàn cầu.
