Dù tác giả đã thẳng thừng từ chối cho phép sử dụng hình ảnh vì lý do bản quyền độc quyền, một thương hiệu trà sữa có tiếng tại Đắk Lắk vẫn ngang nhiên in ấn tác phẩm lên hơn 10.000 ly giấy, gây bức xúc trong cộng đồng sáng tạo những ngày qua.
Sự việc bắt đầu bùng nổ khi họa sĩ Trần Thành Đạt công khai phản ánh về hành vi xâm phạm bản quyền nghiêm trọng của quán trà sữa Thái Phúc Tea (TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk). Theo đó, tác phẩm mang tên “Nhong Nhong Nhong” – một sáng tạo tâm huyết của anh từng gây chú ý trong chương trình gây quỹ “Vẽ Con Ngựa” – đã bị đơn vị này tự ý sử dụng làm bao bì kinh doanh mà không có bất kỳ sự đồng ý nào từ phía chủ sở hữu.
Đáng chú ý, đây không phải là một sự nhầm lẫn vô ý. Hồ sơ vụ việc cho thấy vào cuối tháng 1, phía Thái Phúc Tea đã chủ động liên hệ với họa sĩ Đạt để xin phép sử dụng hình ảnh. Tại thời điểm đó, tác giả đã từ chối rõ ràng, đồng thời giải thích rằng quyền sở hữu độc quyền tác phẩm hiện thuộc về Nhà sách Phương Nam. Tuy nhiên, phớt lờ ranh giới pháp lý và đạo đức nghề nghiệp, thương hiệu trà sữa này vẫn tiến hành in ấn và đưa vào lưu thông hàng vạn chiếc ly có hình ảnh “đánh cắp”.
Hành trình đòi lại công bằng của họa sĩ Trần Thành Đạt trải qua nhiều lần thương thảo bất thành. Dù đã phát hiện sự việc từ ngày 9/2 và liên tục nhắc nhở, phía cửa hàng chỉ đưa ra những lời hứa hẹn suông trên bề mặt. Thậm chí, cho đến tận ngày 22/2, khi tác giả trực tiếp đến cửa hàng để đối chất, những chiếc ly vi phạm vẫn được thản nhiên trao tay khách hàng. Sự thiếu thiện chí này, kết hợp với các thủ thuật truyền thông như xóa đánh giá tiêu cực và “seeding” điều hướng dư luận sau khi vụ việc bị phanh phui, đã đẩy làn sóng phẫn nộ lên cao trào.
Về phía đơn vị nắm giữ bản quyền, Nhà sách Phương Nam đã chính thức lên tiếng khẳng định vị thế pháp lý của mình đối với tác phẩm “Nhong Nhong Nhong”. Đơn vị này nhấn mạnh mọi hành vi sao chép, sử dụng hình ảnh khi chưa có sự cho phép đều là vi phạm pháp luật và sẽ có biện pháp xử lý nghiêm minh để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cả tác giả lẫn doanh nghiệp.
Trước sức ép từ cộng đồng mạng và các bằng chứng không thể chối cãi, Thái Phúc Tea cuối cùng đã phải đăng tải lời xin lỗi công khai. Thương hiệu này thừa nhận đã in ấn trái phép hơn 10.000 ly giấy và thú nhận sự chậm trễ trong việc xử lý là do tâm lý né tránh trách nhiệm. Tuy nhiên, đối với họa sĩ Trần Thành Đạt và giới mộ điệu nghệ thuật, một lời xin lỗi muộn màng trên mạng xã hội là chưa đủ để bù đắp cho những tổn hại về chất xám và sự coi thường bản quyền trí tuệ.
Vụ việc không chỉ là bài học đắt giá cho các đơn vị kinh doanh về ý thức thượng tôn pháp luật, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh về thực trạng xâm phạm bản quyền tác phẩm nghệ thuật tại Việt Nam. Khi giá trị của sự sáng tạo bị đặt sau lợi nhuận nhất thời, hệ quả không chỉ là những khoản bồi thường tài chính, mà còn là sự đổ vỡ của uy tín thương hiệu trong lòng người tiêu dùng.
Minh Hà/ Tạp chí Sở hữu trí tuệ
