Tổ chức lưu trữ số phi lợi nhuận Internet Archive vừa đạt thỏa thuận với các hãng thu âm lớn, trong đó có Universal Music Group, Sony Music Entertainment và Capitol Records, nhằm chấm dứt vụ kiện bản quyền với số tiền yêu cầu bồi thường lên tới 621 triệu USD.
Vụ kiện bắt đầu từ đâu?
Vụ kiện được các hãng thu âm nộp lên Tòa án Liên bang Bắc California vào năm 2023. Nội dung cáo buộc tập trung vào dự án Great 78 Project của Internet Archive, một chương trình khởi động từ năm 2017 với mục tiêu số hóa và công khai trực tuyến kho đĩa than 78 vòng/phút (78-rpm) đã cũ và hiếm.
Theo đơn kiện, Internet Archive đã đăng tải và cho phép người dùng nghe trực tuyến hơn 4.000 bản ghi âm, trong đó có các tác phẩm của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng thế kỷ 20 như Frank Sinatra, Ella Fitzgerald, Billie Holiday. Các hãng thu âm cho rằng hành vi này vi phạm bản quyền, tương tự như việc phát hành trái phép và gây ảnh hưởng đến doanh thu hợp pháp.
Các bên liên quan là ai?
Nguyên đơn trong vụ việc là một nhóm các hãng thu âm lớn gồm Universal Music Group, Sony Music Entertainment và Capitol Records. Bị đơn là Internet Archive, tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại San Francisco, được biết đến với sứ mệnh xây dựng “thư viện số toàn cầu” lưu trữ hàng tỷ trang web, sách, video và tài liệu đa phương tiện.
Ngoài Internet Archive, một số cá nhân và đơn vị liên quan trực tiếp đến dự án Great 78 Project cũng bị đưa vào danh sách bị đơn.
Khi nào vụ kiện diễn ra và diễn biến ra sao?
Đơn kiện được nộp lên tòa vào năm 2023. Trong quá trình tố tụng, các hãng thu âm đưa ra mức bồi thường tối đa theo luật bản quyền Mỹ, tương đương 150.000 USD cho mỗi bản ghi âm bị vi phạm. Với hơn 4.000 bản ghi được liệt kê, tổng số tiền yêu cầu bồi thường lên tới 621 triệu USD.
Internet Archive lập luận rằng dự án Great 78 Project nhằm mục đích nghiên cứu và bảo tồn lịch sử âm nhạc, không phải hoạt động thương mại, và do đó được coi là “fair use” (sử dụng công bằng). Tuy nhiên, tòa án đã bác bỏ một số lập luận của Internet Archive và cho phép vụ kiện tiếp tục diễn ra.
Điều gì đã xảy ra tiếp theo?
Ngày 15–16/9/2025, cả hai bên đã đệ trình lên Tòa án Liên bang Bắc California thông báo rằng họ đã đạt được thỏa thuận dàn xếp. Văn bản gửi tòa đề nghị đình chỉ thủ tục tố tụng trong thời gian các bên thực hiện các điều khoản của thỏa thuận.
Các điều khoản chi tiết của thỏa thuận không được tiết lộ. Đại diện Internet Archive và các hãng thu âm đều từ chối bình luận thêm về nội dung cụ thể của thỏa thuận này.
Tại sao vụ kiện được chú ý?
Vụ kiện thu hút sự quan tâm lớn từ giới truyền thông và cộng đồng vì liên quan đến sự cân bằng giữa bảo tồn văn hóa và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Dự án Great 78 Project của Internet Archive trong nhiều năm đã được sử dụng rộng rãi bởi các nhà nghiên cứu, học giả và những người quan tâm đến lịch sử âm nhạc.
Tuy nhiên, các hãng thu âm khẳng định quyền khai thác thương mại đối với các bản ghi âm vẫn còn hiệu lực theo luật bản quyền, do đó việc phát trực tuyến miễn phí gây ra thiệt hại tài chính trực tiếp cho họ.
Ai đã lên tiếng về vụ việc?
Trong quá trình tranh chấp, nhiều nghệ sĩ và tổ chức đã bày tỏ quan điểm. Hàng trăm nghệ sĩ, bao gồm Tegan and Sara, Kathleen Hanna và Open Mike Eagle, đã ký thư ngỏ kêu gọi các hãng thu âm từ bỏ vụ kiện. Các thư ngỏ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn và tiếp cận công khai các bản ghi âm lịch sử.
Thỏa thuận hiện nay có ý nghĩa thế nào?
Theo tài liệu nộp cho tòa, vụ kiện chính thức được tạm đình chỉ. Hai bên sẽ thực hiện các bước tiếp theo theo nội dung thỏa thuận đã đạt được. Dù chi tiết chưa được công bố, nhưng việc đạt thỏa thuận đồng nghĩa Internet Archive và các hãng thu âm lớn đã khép lại giai đoạn tranh chấp pháp lý căng thẳng kéo dài hơn hai năm qua.
