Quy định về việc nộp phí bản quyền âm nhạc đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ thực tế đã được thiết lập từ lâu trong Luật Sở hữu trí tuệ chứ không phải là một điều luật mới ban hành. Sở dĩ cột mốc ngày 1-7-2026 nhận được nhiều sự chú ý từ dư luận vì đây là thời điểm mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng, gián tiếp làm thay đổi số tiền bản quyền cần chi trả theo hệ số quy định. Việc chủ động tìm hiểu và hoàn tất nghĩa vụ này sẽ giúp các nhà hàng, quán cà phê vận hành ổn định, đồng thời tôn trọng giá trị sáng tạo của nghệ sĩ.
Những ngày qua, nhiều chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, giải khát xôn xao trước thông tin từ 1-7-2026, quán cà phê, nhà hàng không được mở nhạc nếu chưa trả tiền bản quyền. Vậy cần hiểu quy định này thế nào cho đúng và mức phí được tính ra sao?
📌 Không phải là quy định mới
Nhiều chủ kinh doanh tỏ ra bất ngờ và cho rằng đây là một “luật mới” gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo thông tin từ các hệ thống dữ liệu pháp lý, việc thu phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh hoàn toàn không phải là điều khoản mới được đặt ra.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, các tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tác phẩm âm nhạc cho mục đích kinh doanh, thương mại (bao gồm cả việc phát nhạc nền tại quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, siêu thị…) đều có nghĩa vụ phải trả tiền bản quyền cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền. Trừ một số trường hợp ngoại lệ sử dụng phi thương mại, không có chuyện các cơ sở kinh doanh được phép mở nhạc “chùa” để phục vụ khách hàng.
Việc sử dụng các nền tảng như YouTube, Spotify, Apple Music (vốn dĩ chỉ cấp quyền nghe nhạc cho mục đích cá nhân) để phát công khai tại không gian kinh doanh nhằm tạo không khí đều bị xem là vi phạm luật sở hữu trí tuệ nếu chưa xin phép và trả phí.
📌 Vì sao mốc 1-7-2026 lại gây chú ý?
Lý do mốc thời gian “1-7-2026” được dư luận đặc biệt quan tâm là do sự thay đổi trong cách tính toán số tiền bản quyền, bắt nguồn từ việc điều chỉnh mức lương cơ sở của nhà nước.
Theo quy định, số tiền bản quyền âm nhạc chi trả hàng năm được tính theo công thức: Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh.
Kể từ ngày 1-7-2026, mức lương cơ sở sẽ chính thức được điều chỉnh tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng. Kéo theo đó, số tiền bản quyền âm nhạc mà các cơ sở kinh doanh dịch vụ phải đóng cũng sẽ tự động tăng lên theo tỷ lệ tương ứng. Đồng thời, đây cũng là thời điểm các cơ quan quản lý và tổ chức đại diện quyền tác giả siết chặt hơn công tác rà soát, thu phí.
Về hệ số điều chỉnh, mức phí được phân loại rất chi tiết dựa trên loại hình và quy mô kinh doanh. Cụ thể:
- Đối với quán cà phê, giải khát: Mức phí được tính căn cứ vào diện tích không gian. Cứ mỗi mét vuông tăng thêm, hệ số điều chỉnh sẽ được cộng thêm từ 0,02 đến 0,04/m2/năm. Luật cũng quy định trần số tiền bản quyền tối đa đối với nhóm này không vượt quá 8 lần mức lương cơ sở trong một năm.
- Đối với nhà hàng, phòng hội nghị, hội thảo: Hệ số điều chỉnh được tính theo tổng diện tích mỗi năm, dao động từ 0,009 đến 0,01/m2/năm cho mỗi mét vuông tăng thêm. Mức trần đóng phí tối đa cho một năm là 10 lần mức lương cơ sở.
- Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke: Phí được tính theo số lượng phòng hoặc diện tích box. Chẳng hạn với không gian trên 200m2, hệ số điều chỉnh sẽ ở mức 2,35 – 4,0 cho mỗi 50m2/năm.
📌 Tuân thủ để tránh rủi ro pháp lý
Việc các cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc để nâng cao trải nghiệm của khách hàng là một hình thức khai thác giá trị thương mại từ chất xám của nghệ sĩ. Do đó, trả tiền bản quyền là điều tất yếu, phù hợp với các thông lệ quốc tế và cam kết bảo hộ sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Nhằm đảm bảo tính minh bạch, pháp luật hiện hành cũng quy định tỷ lệ giữ lại để trang trải chi phí quản lý của các tổ chức thu phí (như Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam – VCPMC) bị kiểm soát nghiêm ngặt: không quá 40% trong 5 năm đầu thành lập, giảm xuống 30% trong 5 năm tiếp theo và tối đa 25% sau 10 năm hoạt động. Điều này giúp phần lớn nguồn tiền thu được sẽ đến tận tay các nhạc sĩ, người sáng tạo.
Để không bị gián đoạn hoạt động kinh doanh và tránh bị xử phạt hành chính, các chủ quán cà phê, nhà hàng cần chủ động tìm hiểu, liên hệ ký hợp đồng và hoàn tất nghĩa vụ bản quyền theo đúng pháp luật.
Nguồn: Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo; Luật Việt Nam; Thư Viện Pháp Luật
