Trong buổi làm việc với Tổng giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) Daren Tang ngày 25-9 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Việt Nam mong muốn WIPO hỗ trợ lập bản đồ sáng chế cho 11 nhóm công nghệ chiến lược mà Chính phủ vừa phê duyệt.
Theo Bộ trưởng, bản đồ sáng chế là công cụ đặc biệt quan trọng, giúp các nhà hoạch định chính sách, cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp nắm bắt rõ ràng xu hướng công nghệ toàn cầu, xác định “khoảng trống” để đầu tư, đồng thời giảm thiểu rủi ro xung đột quyền sở hữu trí tuệ. Đây sẽ là bước đi cần thiết để Việt Nam chủ động lựa chọn hướng phát triển, thay vì bị động chạy theo xu thế quốc tế.
Trước đó, ngày 12-6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định 1131/QĐ-TTg phê duyệt danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược, bao gồm trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và lượng tử, blockchain, mạng di động thế hệ mới, robot và tự động hóa, bán dẫn, y sinh học tiên tiến, năng lượng – vật liệu mới, đất hiếm và khai thác đại dương, an ninh mạng, cùng hàng không vũ trụ. Đây đều là những lĩnh vực mang tính nền tảng, quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.
Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cho rằng bản đồ sáng chế sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. “Không chỉ là công cụ trực quan để phát hiện khoảng trống công nghệ, bản đồ sáng chế còn hỗ trợ hoạch định chính sách, tối ưu hóa chiến lược R&D và định vị năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu”, ông Long nói.
Thực tế, nhiều quốc gia đi đầu về khoa học – công nghệ như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đức đã khai thác bản đồ sáng chế như một “kim chỉ nam” cho nghiên cứu, đầu tư và thương mại hóa. Việt Nam kỳ vọng với sự đồng hành của WIPO, công cụ này sẽ sớm được áp dụng để nâng tầm hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đề nghị WIPO hỗ trợ nâng cấp hệ thống quản lý sở hữu trí tuệ IPAS, hướng tới một nền tảng số hiện đại, vừa đáp ứng chuẩn quốc tế, vừa phù hợp điều kiện Việt Nam. Đồng thời, ông khẳng định việc xây dựng bản đồ sáng chế sẽ là “chìa khóa” để Việt Nam phát triển các sản phẩm công nghệ mang dấu ấn riêng, từ đó hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.
Đáp lại, Tổng giám đốc WIPO Daren Tang đánh giá cao quyết tâm của Việt Nam và cho rằng nước ta hoàn toàn có thể đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới bản đồ sáng chế toàn cầu. Ông gợi ý Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột: tăng đầu tư cho nghiên cứu – phát triển, nâng cao năng lực con người để biến ý tưởng thành sản phẩm, và thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên sáng tạo.
Hai bên cũng đã ký bản ghi nhớ hợp tác toàn diện về sở hữu trí tuệ, bao trùm nhiều lĩnh vực từ xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật, đào tạo nhân lực đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thẩm định sáng chế. Đây được xem là bước đi mở đường cho việc cụ thể hóa các sáng kiến hợp tác, trong đó có việc lập bản đồ sáng chế cho 11 nhóm công nghệ chiến lược.
Với định hướng này, Việt Nam kỳ vọng sẽ không chỉ theo kịp mà còn bắt nhịp nhanh với dòng chảy công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, thách thức không nhỏ vẫn đặt ra, từ việc thu thập và xử lý dữ liệu sáng chế khổng lồ cho đến năng lực phân tích chuyên sâu. Giới chuyên gia cho rằng để thành công, Việt Nam cần đầu tư mạnh vào hạ tầng dữ liệu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời gắn chặt bản đồ sáng chế với chính sách đặt hàng nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp.
Nếu triển khai hiệu quả, bản đồ sáng chế sẽ trở thành công cụ chiến lược, giúp Việt Nam định hình rõ con đường công nghệ, tận dụng tối đa tiềm năng đổi mới sáng tạo để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
