Ngày 29-9 (giờ Mỹ), YouTube – nền tảng video trực tuyến thuộc tập đoàn công nghệ Alphabet – đã đồng ý chi 24,5 triệu USD để dàn xếp vụ kiện với Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến việc khóa kênh của ông sau vụ hỗn loạn tại Điện Capitol năm 2021.
Theo hồ sơ nộp tại Tòa án Quận Bắc California, khoản tiền này được phân bổ chủ yếu cho các dự án do phía ông Trump khởi xướng. Cụ thể, 22 triệu USD sẽ được chuyển cho Trust for the National Mall, một tổ chức phi lợi nhuận tham gia xây dựng phòng khánh tiết tại Nhà Trắng – công trình mà ông Trump đang thúc đẩy. Số tiền còn lại khoảng 2,5 triệu USD sẽ được chi cho một số nguyên đơn khác trong vụ kiện, bao gồm tác giả Naomi Wolf và tổ chức American Conservative Union.
Trong tuyên bố chính thức, YouTube khẳng định thỏa thuận dàn xếp không đồng nghĩa với việc công ty thừa nhận có sai phạm, đồng thời cũng không làm thay đổi chính sách hay cách vận hành sản phẩm. Đây là điểm nhấn quan trọng, bởi vụ kiện đã kéo dài hơn bốn năm và thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận quốc tế về ranh giới giữa quyền kiểm soát nội dung của nền tảng và tự do ngôn luận của người dùng.
Chuỗi dàn xếp của “Big Tech” với ông Trump
Trước YouTube, các “ông lớn” công nghệ khác cũng đã lựa chọn hòa giải để khép lại tranh chấp pháp lý với ông Trump. Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram – từng đồng ý chi khoảng 25 triệu USD, trong đó phần lớn dành cho thư viện tổng thống của ông. Nền tảng X (trước đây là Twitter) cũng đã chi khoảng 10 triệu USD để dàn xếp. Với động thái mới nhất, Alphabet trở thành công ty công nghệ lớn cuối cùng trong nhóm bị kiện chấp nhận thỏa thuận tương tự.
Giới quan sát nhận định, các khoản tiền này tuy lớn trên giấy tờ nhưng thực tế chỉ là con số nhỏ so với quy mô tài chính của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, việc phải chi trả để dàn xếp vẫn cho thấy “Big Tech” muốn tránh kéo dài tranh tụng và hạn chế những tổn hại về hình ảnh công chúng.
Tranh cãi pháp lý chưa hồi kết
Ông Trump và các nguyên đơn khác khởi kiện từ năm 2021, cáo buộc YouTube cùng các nền tảng mạng xã hội đã “bịt miệng” quan điểm bảo thủ, vi phạm quyền tự do ngôn luận. Lập luận này được ông Trump lặp lại nhiều lần trong các chiến dịch vận động tranh cử, coi đây là bằng chứng cho thấy các công ty công nghệ lớn thiên vị phe cấp tiến.
Phía YouTube khi đó giải thích việc tạm ngừng quyền đăng tải của ông Trump xuất phát từ lo ngại nguy cơ kích động bạo lực sau vụ hỗn loạn tại Điện Capitol ngày 6-1-2021. Đến năm 2023, nền tảng này đã khôi phục kênh và cho phép ông tiếp tục đăng tải video.
Các chuyên gia pháp lý từng đánh giá khả năng ông Trump giành phần thắng tại tòa là không cao, bởi luật Mỹ hiện cho phép các nền tảng số được tự do điều chỉnh nội dung trên hệ thống của mình. Chính vì vậy, việc dàn xếp được xem là giải pháp “đôi bên cùng có lợi”, giúp YouTube hạn chế rủi ro và ông Trump ghi điểm chính trị với thông điệp “đấu tranh chống kiểm duyệt”.
Hệ lụy lâu dài
Giới phân tích cho rằng vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi: đâu là giới hạn hợp lý giữa quyền tự quản lý nền tảng của các công ty công nghệ và quyền tự do ngôn luận – một giá trị cốt lõi của nền dân chủ Mỹ. Trong bối cảnh xã hội Mỹ tiếp tục chia rẽ sâu sắc, các tranh cãi về kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội nhiều khả năng sẽ còn kéo dài và ảnh hưởng mạnh mẽ đến chính trường, đặc biệt trong các kỳ bầu cử.
Việc ông Trump liên tục đạt được thỏa thuận dàn xếp với những “ông lớn” công nghệ cũng có thể trở thành đòn bẩy hình ảnh cho ông trong cuộc đua chính trị sắp tới, khi ông khẳng định mình là người “đứng lên chống lại hệ thống kiểm duyệt” mà phe bảo thủ nhiều lần cáo buộc.
