Vào mùa thu hoạch, những quả na Chi Lăng từ vùng núi đá vôi của huyện Chi Lăng (Lạng Sơn) lại theo chân thương lái tỏa đi khắp các tỉnh, thành phố. Với hương vị ngọt thơm đặc trưng, na Chi Lăng nhiều năm qua đã trở thành thương hiệu nông sản tiêu biểu, mang lại nguồn thu lớn cho người dân địa phương.
Cây trồng chủ lực của huyện Chi Lăng
Theo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chi Lăng, na được đưa vào trồng tại địa phương từ những năm 1980 và nhanh chóng trở thành cây trồng chủ lực. Hiện nay, diện tích na Chi Lăng đạt hơn 2.300 ha, sản lượng hàng năm khoảng 20.000 tấn.
Ông Hoàng Văn P, nông dân tại xã Chi Lăng, cho biết:“Gia đình tôi trồng hơn 1 ha na dai. Mỗi vụ thu hoạch cho thu nhập ổn định từ 200 đến 250 triệu đồng. Nhờ cây na, đời sống bà con ngày càng cải thiện”.
Đặc điểm nổi bật của quả na Chi Lăng
Na Chi Lăng có hai loại chính: na bở và na dai. Trong đó, na dai được ưa chuộng hơn bởi cùi dày, ít hạt, vị ngọt đậm và bảo quản được lâu.
Thời điểm chính vụ rơi vào khoảng tháng 8 – tháng 9 hằng năm. Khi chín, quả na có vỏ xanh nhạt, mắt nở đều, kẽ mắt hồng trắng, tỏa hương thơm dịu.
Các chuyên gia nông nghiệp đánh giá, nhờ thổ nhưỡng núi đá vôi giàu khoáng chất, na Chi Lăng có hương vị đặc trưng không nơi nào có được.
Tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn
Những năm gần đây, huyện Chi Lăng khuyến khích hợp tác xã và hộ dân áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP.
Ông Hoàng Văn Tùng, Giám đốc HTX Dịch vụ và Sản xuất Nông nghiệp Đồng Mỏ, cho biết: “HTX có hơn 60 thành viên, diện tích trên 40 ha. Chúng tôi áp dụng quy trình chăm sóc, thu hoạch, bảo quản theo VietGAP. Nhờ vậy, sản phẩm có đầu ra ổn định, giá bán cao hơn so với sản xuất nhỏ lẻ trước đây”.
Ngoài ra, nhiều tổ hợp tác khác cũng đã chú trọng truy xuất nguồn gốc, đóng gói bao bì, đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị và sàn thương mại điện tử.
Giá trị kinh tế và thị trường tiêu thụ
Na Chi Lăng thường được thu mua tại vườn với giá 35.000 – 50.000 đồng/kg, tùy loại và thời điểm. Quả đẹp, chất lượng cao có thể bán lẻ tại các đô thị lớn với giá 55.000 – 60.000 đồng/kg.
Theo Sở Công Thương Lạng Sơn, thị trường tiêu thụ na Chi Lăng hiện không chỉ trong nước mà còn mở rộng sang Trung Quốc qua đường chính ngạch, và hướng tới các thị trường khó tính khác.
Thương hiệu và chứng nhận
Năm 2011, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Na Chi Lăng”. Nhiều sản phẩm na cũng đạt OCOP 3 sao, 4 sao cấp tỉnh, góp phần nâng cao giá trị và uy tín trên thị trường.
Ông Nguyễn Văn Bằng, Chủ tịch UBND huyện Chi Lăng, nhấn mạnh: “Chúng tôi coi na là cây trồng chủ lực, gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương. Huyện sẽ tiếp tục đồng hành cùng nông dân trong việc áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, mở rộng thị trường và bảo vệ thương hiệu”.
Những thách thức đặt ra
Sản xuất nhỏ lẻ còn chiếm tỉ lệ lớn, việc áp dụng VietGAP chưa đồng đều. Giá cả phụ thuộc nhiều vào thương lái, dễ biến động.
Ông Lâm Văn C, hộ trồng na ở xã Quang Lang, chia sẻ: “Na được mùa thì giá lại giảm. Muốn bán được giá cao, bà con phải chăm sóc kỹ, tuân thủ quy trình. Nhưng không phải hộ nào cũng có điều kiện làm theo chuẩn VietGAP”.
Định hướng phát triển
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn, mục tiêu là mở rộng diện tích na đạt tiêu chuẩn VietGAP, ứng dụng công nghệ bảo quản sau thu hoạch, xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ.
Ông Nguyễn Quốc Hải, Phó Giám đốc Sở, cho biết: “Lạng Sơn đang phối hợp cùng các bộ, ngành để xúc tiến xuất khẩu na Chi Lăng theo đường chính ngạch sang các thị trường khó tính. Đây sẽ là hướng đi bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm”.
Với hương vị đặc trưng và nỗ lực xây dựng thương hiệu, na Chi Lăng tiếp tục khẳng định vị thế đặc sản của Lạng Sơn, sẵn sàng vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.
